Lahenda Antiokia radenu Barnabas no Saulus
13
Nai kota Antiokia, lahenda dodou' ramahere Ramatua Yesus. Lahenda hida Manetualain pake si dadi Ria mana nesi matan, ma hida bali Ana pake si fo ranori-rafada lahenda. Sira si':
Barnabas,
Simeon, lahenda raloon rae, ‘Lahenda Keo'’,a
Lukius, lahenda kota Kirene,
Menahem, ara anutu raan neme aanan ria sama-sama no mane' Herodes,b
ma Saulus.
2 Fai' esa, ara puasa ma rabua fo do'o-tabe Manetualain. Boe ma Manetualain Dula-dale Malalao-malalafu Na nafada si nae, “Here ma Barnabas no Saulus. Huu fo Au nonoi Ki dodou'. Ma ara muste roi nonoi' fo ri' Au saka' fee si.”
3 Ara puasa ma hule-haradoi basa, boe ma ara lalaa lima nara neu' Barnabas no Saulus, de tabis dua si. Ara radenu dua si fo ralala'o Manetualain nonoi-tataon.
Barnabas no Saulus leo pulu Siprus reu
4-5 Tepo' fo Manetualain Dula-dale Malalao-malalafu Na pareta Barnabas no Saulus, fo dua si la'o rule-feo basa mamana' ain, masososa na ara leo kota esa nai tasi suu', nade Seleukia. Yohanis (fo ri' lahenda raloon rae, Markus) sama-sama no si boe. Losa naa boe ma ara sa'e ofa' leo pulu Siprus reu, ara onda nai kota esa, nade Salamis. Nai naa, ara maso' leo lahenda Yahudi ra uma mamaso na reu, ranori-rafada lahenda ra Manetualain Hara-dasin.
6-8 Ara la'o tuli reme koro' esa leo koro' esa reu, boe ma ara losa kota esa nai pulu a peda' seri, nade Pafos. Gubernor malela ina' esa leo nai kota ria, nade Sergius Paulus. Ana namanene rae, Barnabas asa mai nai ria kota na, boe ma nadenu lahenda reu raloo si, huu fo dale na nahii' namanene Manetualain hehelu Na.
Tehuu nai naa, lahenda Yahudi esa nade Bar Yesus (nade feke na nai dedea Yunani rae, ‘Elimas’). Ria lahenda matarani. Ana biasa tipu-dai lahenda ra nae, ria boe Manetualain mana nesi matan. Ana natia' no gubernor. De Barnabas asa mai, boe ma ana duduku-papau' gubernor, fo boso' sipo' asa. Ana soba-soba fufudi-lele'o gubernor, ela boso' namahere Yesus.
9 Tehuu Manetualain Dula-dale Malalao-malalafu Na fee Saulus kuasa (Saulus raloon rae, Paulus), ana naloa mata na, mete nahere lahenda matarani ria, ma nae, 10 “Elimas! Nitu a anan o! Manatipu-manadai! O tipu-dai lahenda losa fai hida'? O malena-laka basa hata malole. O tuka nitu ra malaka na! O boso' tao leo naa' bali! O boso' soba-soba mahiru-maheo' Manetualain eno roo-tetu Na bali. 11 O nenene! Neu' ko Manetualain huku o. O mata ma, neu' ko poken, ma ta mita hata esa boe', losa fai' hida lala'en.”
Paulus dedea basa leo' naa, boe ma lahenda ria poke ni tuti' a. Ana la'o noi nafaroroe' a, saka lahenda homu lima na, ela hela roon la'o.
12 Gubernor nita mata' leo naa', ma namanene Barnabas asa ranori-rafada la'e-neu' Yesus, boe ma ana heran, de namahere Yesus.
Ara reni Tutui Malole leo kota Antiokia feke' nai propensi Pisidia
13 Neme kota Pafos nai pulu Siprus, Paulus asa sa'e ofa' leo kota esa nai propensi Pamfilia, nade Perga. Nai naa, ara onda ofa' a, boe ma Yohanis Markus la'o ela si, de fali leo Yerusalem neu. 14 Ara la'o ei' reme Perga leo kota Antiokia, nai propensi Pisidia.
Ara losa kota ria, te naraa la'e lahenda Yahudi ra fai hahae aon, de reu maso' nai lahenda Yahudi ra uma mamaso na. 15 Fai ria, ara lees nai ba'i Musa susura na, ma Manetualain mana nesi mata feke nara susura na. Boe ma malaka uma mamaso' ara hule Paulus asa rae, “Papa kara emin. Kalu emi nau helu hata ubea' neu' ami, sona ami hule no hada-horomata fo emi dedea matetea ami basa dale mara.”
Paulus mulai dedea neu' lahenda Yahudi ra nai kota Antiokia
16 Boe ma Paulus napadei' neu' mata. Ana so'u lima na, hule si nenee'. Ana mulai dedea nae, “Toranoo' lahenda Israel emin. Ma ina-ama feke' fo ri' maso' agama Yahudi, nana huu emi dale mara mahii' lahenda Israel Manetualain na. Au hule emi pasa' ridoo mara nenene au!
17 Manetualain teka-here na ita lahenda Israel bei-ba'in neme fai a ulu na mai. Tepo' fo ara leo rai dae Masir, ta sira nusa-namon, Manetualain fee si leo no tesatei-tamadale', losa tititi-nonosin ramefu. Manetualain pake kuasa bau-ina' Na, de noo si kalua reme Masir mai.c 18 Ara rasoda leo rali-rali nai mamana lino-nees ria, losa teu' haa hulu. Leo mae ara laka batu la'o naroo, tehuu Manetualain napipipi-nalala'o si no sabar.d 19 Boe ma Manetualain tao nalulutu' nusa' hitu nai dae Kana'an. Ma bati dae ria fee ita bei-ba'in, fo dadi sira dae posakan.e 20 Ara rasoda leo naa' losa teu' natun haa lima hulu.
Boe ma Manetualain so'u fee si mana ee dedea', fo rapipipi-ralala'o si losa Manetualain so'u naa mana nesi matan esa, nade Samuel.f 21 Tepo' fo Samuel dadi Manetualain mana nesi matan, ita bei-ba'in nau-nau ranuu mane'. Boe ma Manetualain so'u naa Kis ana na, nade Saul, neme leo Benyamin. Saul pareta losa teu' haa hulu.g 22 Boe ma Manetualain naonda henin. Basa de Manetualain so'u na Isai ana na, nade Daud, dadi mane' bebeu' kati Saul. Manetualain bubulu' matetu' Daud dale na, nae, ‘Isai anan Daud ia, raa Au dale Ka. Neu' ko ana tao tuka Au hihii-nanau Ki katema'.’h 23 Tepo' ria, Manetualain helu nau fee Daud tititi-nonosin esa, ela po'i-tata na lahenda Israel reme sala-siko nara mai. Au afada basa toranoo' ara leo ia', Daud tititi-nonosin fo Manetualain helu a, nana ri' Yesus.”
Paulus nae, Yesus nana Lahenda fo Manetualain helu nau feen mai
24 Paulus dedea naroo nae, “Ramatua Yesus bei ta noi Ria nonoi-laka Na, te lahenda esa, nade Yohanis, nafada lahenda Israel ara nae, sira muste saledale-tu'etei nara ma ratafali tuka Manetualain. Ara muste sarani dadi tanda nae, sira malole ro Manetualain.i 25 Tehuu Yohanis saka' nabasa nonoi-laka na, ana nafada lahenda ra nae, ‘Emi boso' afi mae au ri' Lahenda fo ri' Manetualain helu neme fai a ulu na nau feen mai. Mafarerene' matalolole. Emi muste mahani Lahenda esa, te neu' ko Ana mai. Ria matua-madema lena au, losa' dadi noi neu' Ria atan boe, au ta araa.’j
26 Toranoo kara emin! Emi fo tebe ba'i Abraham tititi-nonosin, ma emi feke' fo ri' dale mara mahii' Manetualain. Mamanene au! Manetualain nafada ita hihii-nanau' ia ra, ela ita bubulu' Ria eno masoda Na. Ana po'i-tata na ita teme' sala-siko' ara mai. 27 Neme fai a ulu na, Manetualain pake mana nesi mata nara fo ara dui' la'e-neu' Lahenda fo ri' Manetualain helu nau feen mai. Boe ma ita malaka agama nara, ro lahenda feke' fo rai Yerusalem, lees kose-kose hata fo mana nesi mata ra dui' raan. Tuka-tuka fai hahae ao', ara leo uma huhule-haradoi' dale' reu, fo lees la'e-neu' Lahenda ria nai Manetualain Susura Makamoi Na.
Tehuu ara ta bubulu' Lahenda fo ri' Manetualain helu nau feen mai, nana ri' Yesus. Boe ma ara saka eno' fo huku ramate Ni. Sekonaa te, hihii-nanau' ia natetu na hata fo ri' Manetualain mana nesi mata nara dui'. 28 Ara saka dedea' ro Yesus fo nau ratuda Ni, tehuu ta hapu sala Na. Leo mae leo' naa boe, ara hule gubernor Pilatus fo raisa Ni.k 29 Gubernor ria nataa, boe ma ara londa-lake raisa Yesus nai ai kake'. Tehuu basa sira, natetu na hata fo ri' Manetualain mana nesi mata nara dui'. Ara raonda popora Na neme ai kake' ria mai, de reu rapeu' Ana nai rates dale'.l 30 Tehuu Manetualain pake kuasa Na, de fee Yesus nasoda selu'.
31 Fai fo Yesus nasoda selu', Ana natudu ao-ina Na lai dodou' neu' lahenda ra. Lahenda sira si' sama-sama roon neme propensi Galilea mai, leo Yerusalem reu. Ma sira si' besa' ia, dadi sakasii soa-neu' lahenda Israel ara.”m
Paulus nafada nae, Manetualain pake Ria mana nesi mata nara, fo tui mema' la'e-neu' Yesus
32-33 Paulus dedea naroo nae, “Leo ia'! Ami dua ia, ri' au ma Barnabas, ami meme dae doo' mai, mafada emi ela bubulu' hata fo Manetualain helu neu' ita bei-ba'i nara, besa' ia basan dadi, ri' Manetualain fee Yesus nasoda selu'. Nai Sosoda I'io-o'oa ara babati kadua na, Manetualain pake lahenda dui' la'e-neu' Yesus, Lahenda fo ri' Ana helu nau feen mai a, nae:
‘O nana Au Ana Ka.
Fai' ia, Au so'u O homu pareta.’n
34 Neme fai a ulu na mai, Manetualain helu nae, neu' ko Ana fee Lahenda fo Ana helu nae feen mai a nasoda selu', ma Lahenda ria ta maten so'. Huu ria naa, Manetualain pake mana nesi mata nara de dui' rae,
‘Neme fai a ulu na mai Au tao hehelu-barataa' oo mane' Daud, fo feen ua-nale'.
De besa' ia, Au tao hehelu-barataa selu' oo ko, huu fo o nana Daud tititi-nonosin.’o
35 Sosoda I'io-o'oa feke' a nae,
‘Manetualain ta nataa' O Lahenda Malalao-malalafu Ma popora Na,
noe henin nai rates Na dale'.’p
36-37 Matetu na leo ia': Sosoda I'io-O'oa ia ta dedea la'e-neu' Daud! Ita bubulu', nana huu mane' Daud tao hihii-nanau' malole dodou' soa-neu' ria nusa na, besa' ko maten, de ratoin ma popora na noe henin. De ita bubulu', Sosoda I'io-o'oa ria ta dedea la'e-neu' Daud, tehuu dedea la'e-neu' Lahenda feke'. Kalu Lahenda ria maten, neu' ko Manetualain feen nasoda selu'. Huu ria naa, popora Na ta noe henin bai' boe'.
38-39 Toranoo kara emin, nenene matalolole! Lahenda ria, nana ri' Yesus! Kalu ita tamahere Ni, besa' ko Ana lepa-nasaa ita sala-sikon. Tuka matetu na, ita ri' muste lepa-tasaa ao' ara. No ria naa, Manetualain sae-safe heni ita sala-sikon. Tehuu ita bubulu', leo mae ita tuka ba'i Musa atoran ara katema', ria ta bisa tao na ita roo-tetu' nai Manetualain matan. 40-41 Huu ria naa, emi muste afi matalolole. Boso' losa hata fo Manetualain mana nesi mata fai ulu nara rafada a, la'e emi. Ara dui' rae,
‘Mana mamumulu-mamamae', ma mana madadae' emin, besa-besa!
Nana huu Au, Manetualain tao hihii-nanau' fo ri' lahenda heran;
neu' ko emi sipo ma babati mara, de ruada' meu.
Au tao hihii-nanau' esa, fai fo emi bei masoda,
tehuu emi ta sipo'.
Leo mae lahenda rafada emi boe,
emi ta bubulu'.
Malole lena', emi afi matalolole hihii-nanau' ia ra, ela emi heran.’q
De toranoo kara emin. Afi matalolole hata fo bisinaa' a au dedea. Boso' tu'u-tapa heni hata fo bisinaa' a emi mamanene, sama leo' mana mamumulu-mamamae' ara nonoi-tataon. Au dedea kara noi ri naa' so. Makasi dodou'!”
42 Paulus dedea basa, boe ma ana no Barnabas rapadei', de saka' kalua reme uma mamaso' a mai. Tehuu lahenda sira hule dua si, mamaso mana mai' ia sona fali selu', ela tui lutu-lutu hata fo bisinaa' a ara dedea a. 43 Ara kalua reme uma mamaso' dale' mai, te lahenda sira kadodou na tuka Paulus no Barnabas. Boe ma dua si ranori-rafada si rae, “Ita bubulu' Manetualain dale Na malole na seli' neu' ita. Huu ria naa, emi muste tiadea-radaara neu' Ana.”
Lahenda Yahudi ra malaka nara tipa-tola' Paulus asa
44 Mamaso' mana mai' a, naraa la'e lahenda Yahudi ra fai hahae aon, kurabai' basa lahenda rai kota ria, mai ramanene Manetualain Hara-dasin. 45 Tehuu fai ria lahenda Yahudi ra malaka nara rita lahenda kadodou' sira mai ramanene neu' Paulus asa, boe ma ete' ao nara. Paulus bei dedea, te rasasefi bafa' roon ma dedea radadae Paulus asa.
46 Tehuu Paulus asa ta heo', ma ara dedea ta pake bibila-babaa'. Ara rae, “Mema' naraa Manetualain soi naulu' eno' fee ita lahenda Yahudi, ma fee ita Tutui Malole. Tehuu emi ta sipo'. De no ria naa emi matudu mae, emi ta maraa hapu soda' mana basa taa'. De besa' ia, ami meni Tutui Malole ria fee lahenda nusa feke' ara, nana huu emi ta sipo'. 47 Tehuu Manetualain nadenu ami, natetu na mana dui' nai Yesaya susura na nae,
‘Au so'u emi dadi sama leo' pele neni makaledo' soa-neu' lahenda nusa feke' ara, fo ta Yahudi,
ela nahaa-nakaledo eno' fo leo Au mai,
ela Au po'i-tata a si reme sala-siko nara mai.
Ma emi muste matudu eno' ria nai dae-bafo' a bukun haas.’”r
48 Lahenda nusa feke' fo ta Yahudi, ramanene leo' naa, boe ma ramaho'o raan seli. Ara io-oa Manetualain rae, “Io-oa Manetualain! Manetualain Tutui Malole Na, malole na seli!” Ma nai naa, lahenda fo ri' Manetualain naetu mema' neme fai a ulu na, hapu soda' mana basa taa' a, ara ramahere Ramatua Yesus.
49 Manetualain Hara-dasin tui-bekan nai nusa' ria katema'.
50 Nai kota ria, lahenda bau-ina' ara, ina' ma tou', ruma rahii' Manetualain. Tehuu lahenda Yahudi ra malaka nara, duduku-papau' lahenda bau-ina' sira, losa ara usi heni Paulus no Barnabas reme sira nusa na mai. 51 Ara kalua reme kota ria mai, boe ma dua si tao tuka hadas a, ma ara sasapu heni afu neme ei nara mai dadi tanda nae, lahenda fo rai kota ria, ta nau ramanene neu' dua si. Boe ma ara la'o ela kota ria. De leo kota feke' esa reu, nade Ikonium.s
52 Tehuu nai Antiokia, lahenda fo ramahere Ramatua Yesus, ramaho'o nana huu Dula-dale Malalao-malalafu' a natetea dale nara.