Kale roo ihi èmu wie Isak
24
Ne pemuri Abraham do tui, tade d'ai weka noo. Nga MURI do jage menege noo nga woie, j'e wie noo muri-mada nga mengèlu ngee kehaka d'ara nga dod'o b'ule kura nengaa-ngaa. 2-3 Abraham do era nga he dèu do parahaj'a ri noo, do pemoko ne unu-oha noo hari-hari. Pa d'ara he awe, ta pedoe ke noo ri Abraham j'e lii, “D'èno pewoie! Ami yaa pa èu ta pehupa,a pake ngara MURI. Pa Deo Muri do tao liru nga rai-wawa. Do lii ta ad'o èu do ie ta ègu ana wobèni ngati do Kana'an he, j'e pebange èmu nga ana yaa Isak. 4 Tapulara do j'èma èu ta kako laa rai èhu-tewunyi yaa, la nga a'a-ari yaa he. Kale èu he dèu ana wobèni ngati nène mij'e pebange èmu ri dii nga ana yaa.”5 D'ai ta keb'ale ke ri ènu ne pa Abraham, “Owe ama! Tapulara minamii ki d'o wae ne ana wobèni ne ta pedutu ma d'ee? Kiri minahère do j'èma ri yaa ta ègo ana ri ama ta laa banga èmu la nii, we minaimii?”
6 Ta b'ale ke ri Abraham, “Hengee ri èu pe'ie-ie! Ta minamii lema, ie d'o ri èu ta ègo ne ana yaa la nii! 7 Hengee ta MURI do ème kuaha pa liru bèla, do èla pe ègo yaa mèhu èni ngati rai èhu-tewunyi yaa, j'e pengèdo yaa tade d'ai ma rai nad'ee. Do èla lema ke Noo ta pedara nga yaa, ‘Do ta wie ri Yaa harièle ne worai nad'ee pa kolo-loro èu hine.’ Hiku b'ole meda'u èu! Kako we èu. Do ta pejue ma ri Muri ne dèu pejuu Noo ngati sorga ta maa boka ruj'ara tuu èu. Mita nara èu ta peabu nga ana wobèni do ta jad'i ihi èmu ri ana yaa hine. 8 Tapulara ki dod'o wae ne ana wobèni nène ta pedutu nga èu ma d'ee, ludu èu ngati hupa nad'ee. Ta minamii lema, b'ole ègo ri èu ne ana yaa la nii.”
9 Moko, ta d'ede hupa ke ne ènu ne pa Abraham, ta do ta j'ège ma ri noo hari-hari hine pedutu nga do d'èi Abraham.
10 D'ai ta pij'i ke ri ènu ne henguru ngi'u onta. J'e pewue ri noo ae worèwu b'ara do woie pa onta napuhère he. J'e pekèd'i roo nga onta he laa rae unu Nahor pa kota Mesopotamia.b
11 Moko, ta d'ai ke ne ènu he la rai na ène. D'ai noo nga onta unu noo he ta pengaha keloe ke pa keraha rae, peumu nga he wue èi mada. Awe do napone do mèd'a lod'o ke, huru-hapo ne ana wobèni he era laa d'ulu èi pa èi mada do na nène. 12 D'ai ta heb'aj'a ke ne ènu ne, “MURI, do Deo ri dokepai unu yaa Abraham. Ruba kowe d'ara ta boka ne ruj'ara mij'e ruj'ara kako yaa d'ee nara wue do woie. Ped'elo ri Muri ne woie pengee dèni ade pa dokepai unu yaa, nga hengee ne lii jaji noo pa yaa. Mij'e nara yaa ta peabu nga ana wobèni do medae ta jad'i ihi èmu ri Isak. 13 Muri, yaa ne do titu pa ngidi èi mada d'ee. Nga ana wobèni he ngati d'ara rae do dèka ma d'ulu èi pa d'ee. 14 Hiku ne ami yaa mihed'e: kiri pedai lii yaa nga he dèu ana wobèni mihed'e, ‘Ina ee. Ruba kowe ne d'ara èu ta pepure ne èru èi èu j'e wie ko yaa ta nginu hudi he.’ Kiri b'ale ri noo ta, ‘Nginu we ama. Nga do ta wie lema ri yaa ta penginu ne onta ama he.’ Na ène jad'i ta rutada ke, ta ana wobèni na ène ke do èla ta pij'e ri Muri ta jad'i ihi èmu ri Isak! Nga tada do minahère, nara ta toi ri yaa ta Muri do èla pe ped'elo ne woie Muri pa dokepai unu yaa Abraham.”
Naènu ri Abraham peabu nga Ribka
15-16 Moko ded'o noo ne heb'aj'a, ta dèka ke he dèu ana wobèni. Ne ngara noo ta Ribka. Noo ne, èpu ri Nahor do ari ri Abraham nga ihi èmu noo Milka. Ama ri Ribka, ngara ta Betuel. Ribka ne, do rihi bèni ie nga ad'o dae do bèj'i nga womone. Puru noo la d'ara èi mada ne, j'e ihe ne èru èi noo, j'e ha'e b'ale.
17 Ta d'ai Ribka la d'ida ne, ta perai ke ènu ri Abraham laa nga noo. D'ai ta ami ke noo, “Ina ee. Tulu kowe ta wie yaa hudi ta nginu.”
18 D'ai ta b'ale ke ri ana wobèni ne, “Nginu we ama ee!” Ta pepure ke ri noo hewèka-wèka ne èru èi noo, j'e pengino ne naènu nène. 19 Èla pe nginu, ta lii ke ana wobèni ne, “Hane ta tèd'a èi ko yaa ta penginu ne onta ri ama he, tade bèhu roo.” 20 D'ai ta kako ke noo laa hale ne èi hiha nginu ne la kerab'a nginu b'ada he. D'ai ta loli ke noo laa tèd'a èi ngati èi mada do nène, mij'e penginu ne onta he hari-hari, tade b'èhu roo. 21 Kèd'i ta titu d'ara-d'ara ke ènu ri Abraham ne, j'e hed'èhe ne j'èga ana wobèni nène. Ta pengee-ngee ke ri noo, “Nad'ee ke ne ana wobèni do ta pij'e ri Muri ne ko?”
22 Ne onta he harièle nginu tade b'èhu. D'ai ta èbe ke ri ènu ne ate-ate hewènga melaa-lara nga hemawo lale melaa-lara j'e pelale pa hari d'ue kemèku ana wobèni nène.c 23 D'ai ta keb'ale ke ri ènu ne, “Naduu ngara ama ri ina? Ki do ie he, yaa d'èi ta hare laa bèj'i pa èmu ama ri ina ko.”
24 Ta b'ale ke ri ana wobèni ne, “Ama ri yaa ngara ta Betuel. Ba'i yaa Nahor. Nga nene yaa Milka. 25 Pa èmu j'ii do nga era bèj'i do waji lema wie ama he. Ngaa j'u'u do ae tuu ta penga'a ne b'ada ama he.”
26 D'ai ne ènu nène ta j'unu ru'u ke wie huu mejura pa MURI. 27 Ta lii ke noo, “Waje Muri! Muri do ela pe boka ne ruj'ara tuu yaa, tade nara yaa ta peabu d'ènge nga tuwèhu ri dokepai Abraham ne pa d'ee. Nga mihère, Muri do èla ta ped'elo ne ruba d'ara Muri pa dokepai unu yaa Abraham, nga do èla pe petobe ne lii jaji noo pa yaa.”
28 D'ai ta perai b'ale ke hewèka-wèka ne ana wobèni ne, j'e laa ped'iri pa hari-hari dèu do era pa èmu he, nengaa ne do èla pejad'i. 29-30 Mone a'a ri Ribka ngara noo ta Laban. Ta ngède ri noo b'ara melaa ne, nga rènge ne lii ped'iri Ribka ta mèhu èni ke Laban j'e perai hewèka-wèka, ta laa peabu nga naènu do titu ko pa nga onta noo he do umu nga èi mada ne. 31 Ta lii ke Laban, “Ama ee! MURI do èla pe pengèdo ama he nga helama tade d'ai ma d'ee. Hiku b'ole titu pa tele d'ee! Mai we la èmu j'ii. Èla ke j'ii ta pemoko kama. Lema, j'u'u do ae tuu onta ama he.”
Naènu ri Abraham maho ami pa Ribka
32 Moko ta pedutu ke naènu ri Abraham nga Laban, j'e maho la èmu Betuel. D'ai ta tulu ke ri Laban he ta pepuru ne b'ara ègu ngati rudèni onta he. J'e wie ne onta he ta nga'a j'u'u. Èba lema ri noo ne èi loko mij'e lonye j'èla ènu ne nga dèu noo he. 33 Pa d'ara ta pemoko nga'a roo pa meja, ta lii ke naènu ne, “He ke dii ta nga'a, tapulara ne ta ami paramihi, yaa ta peke ne èhi lua pedèb'o ko.”
Ta b'ale ke ri Laban, “Pedai we ama.”
34 D'ai ta lii ke ne naènu ne, “Yaa d'ee naènu ri èpu muu Abraham. 35 MURI do èla pewie mèngi do kerihi pa dokepai unu yaa, tade jad'i noo ta kaja ketèhe. Muri do èla ta wie noo melaa lara-melaa pudi, ènu womone nga wobèni, nga b'ada do rihi ae, ie ta: hapi, onta, keledai, ki'i hawu nga ki'i j'awa . 36 Do pa d'ara ta weka ne dokepai unu yaa he hari do d'ue, moko ta metana ke ina Sara he dèu ana womone wie dokepai Abraham. Noo hine do ta hème harièle puhaka unu dokepai Abraham. 37 Hiku dokepai Abraham do lii pa yaa ta pehupa ta, ‘ie d'o èu ta èba ana wobèni do Kana'an, tuu ta pebange èmu nga ana yaa Isak. 38 Tapulara do j'èma èu ta èba ana wobèni ngati telora tuèhu yaa he miha, tuu ta jad'i ihi èmu noo.’
39 Moko ta keb'ali ke yaa pa dokepai ne, ‘Minamii ki d'o wae ne ana wobèni ne ta pedutu nga yaa?’
40 Ta b'ale ke ri noo, ‘MURI do pedute loro ri yaa ne d'èi Noo, do ta pepue ne dèu pejuu Noo ti sorga ta maa boka ruj'ara tuu èu, mij'e nara èu he dèu ana wobèni ngati tuèhu yaa miha, mij'e ta jad'i ihi èmu ri ana yaa. 41 Tapulara kiri nyèka ri tuèhu yaa he ta d'o gole ne ana wobèni ne ta mai ma d'ee, ludu èu ngati hupa.’
42 Hiku ta d'ai yaa la èi mada ne ngine, ta heb'aj'a ke yaa pa d'ara ade, ‘MURI, do Deo ri dokepai unu yaa Abraham. Ruba d'ara kowe ta boka ne ruj'ara, mij'e ne ruj'ara kako yaa nad'ee nara ta mola nga woie. Mij'e peabu yaa nga do medae ta jad'i ihi èmu ri Isak. 43 Muri, yaa ne do titu pa ngidi èi mada d'ee. J'e ne ana wobèni ngati d'ara rae he do dèka maa tèd'a èi pa d'ee. Hiku ne ami yaa minahed'e: Kinga pedai yaa lii nga he dèu ana wobèni, “Ina ee! Ruba kowe d'ara ta pepure ne èru nginu èi èu, j'e wie kowe yaa ta nginu hudi he.” 44 Kinga b'ale ri noo, “Nginu we ama! Do ta penginu lema ri yaa ne onta ama he.” Owe, nène ke ne jad'i ta rutada, ta ana wobèni nène do èla pe pij'e ri Muri, tuu ta jad'i ihi èmu ri dokepai do ngèru unu yaa!’
45 Moko ded'o yaa ne heb'aja, tapulara dèka ke nona Ribka nga ègu èru èi unu noo, ta tèd'a èi pa èi mada. D'ai noo ta ha'e la d'ida ta ami ke yaa, ‘Nona wie ko yaa ta nginu hudi.’ 46 Moko ta pepure ke ri noo hewèka-wèka ne èru èi unu noo j'e lii, ‘Nginu we ama! Nga do ta penginu lema ri yaa hari nga onta unu ama he.’ D'ai ta nginu ke yaa, nga penginu lema ne onta unu yaa he.
47 Ta keb'ale ke ri yaa, ‘Naduu ne ngara ama ri Ina?’
D'ai ta b'ale ke ri noo, ‘Ama yaa ngara ta Betuel. Ba'i yaa Nahor. Nga nene yaa Milka.’ Moko ta pepake ke ri yaa ne ate-ate pa hewènga noo, nga pelale hemawo lale melaa lara pa kemèku noo.
48 Moko ta peru'u èni ke yaa j'e wie huu mejura pa Muri, ‘Waje Muri! Muri do èla pe boka ruj'ara tuu yaa, tade nara yaa ta peabu nga tuèhu ri dokepai Abraham pa d'ee. Nga nara yaa ta peabu nga do medae ta jad'i ihi èmu ri dokepai do ngèru unu yaa, Isak.’ 49 Hiku nad'ee, kiri do d'èi ama he ta ped'elo ne lua haj'a pa dokepai unu yaa Abraham, pika mola pa yaa. Nga kiri ad'o lema, pika mola we pa yaa. Mij'e nara ta toi nengaa do j'èma ta tao ri yaa.”
A'a-ari ri Ribka he hèmi kenoto
50 Ta èla ne naènu ta pedai lii, ta b'ale ke ri Laban nga Betuel, “Ki do peato ke ri MURI minahère aa, i'a lii nengaa rike j'ii. 51 Ne ma Ribka pa d'ee. Ègo we noo la nii. Hane we noo mita jad'i ana matu ri ba'i Abraham, pedutu nga nengaa ne do peato ri MURI.”
52 Ta rènge minahère, ta peru'u èni ke naènu ri Abraham tade d'ai la worai ta ami terima kasi pa MURI. 53 D'ai ta pemèhu ke ri noo hari-hari b'ara keb'iru melaa lara-melaa pudi, nga b'ara do woie he j'e wie Ribka. Wie lema ri noo namone nga ina ri Ribka, b'ara ègu do d'ai maha he. 54 Èla pe nène, naènu ri Abraham, nga dèu noo he, mejèdi hela'u-la'u ke ta tao lai mengèlu-d'ara. D'ai j'e bèj'i roo pa nène. D'ai ta do b'èrirai he, rai j'èmi ae, kèd'i roo, ta pika ke ri naènu ne pa dèu èmu he ta, “Kiri ie mud'e he, ta ami ta b'ale ke j'ii nad'ee la nga dokepai unu yaa.”
55 Tapulara ta lii ke namone nga ina ri Ribka, “Ta pekèd'i mèriai ta ngaa d'ènge make we? Hane kowe Ribka ta pee pa nga j'ii era henguru lod'o he. Ki d'ai aa, ta ègo heke ri muu noo.”
56 Tapulara ta b'ale ke ri naènu ne, “B'ote! B'ole tahe we yaa! Rowi do èla ke MURI pe ruba d'ara nga yaa, tade peabu yaa nga ihi èmu ri dokepai do ngèru ne. Hiku golo we j'ii ri ina he, mij'e b'ale j'ii la pika pa dokepai ne ngara ko.”
57 D'ai ta b'ale ke ri roo, “Mihed'e! Mai kowe ri dii ma keb'ale d'ènge pa Ribka we. D'èi ta minamii noo?”
58 D'ai ta pedoe ke noo ri roo j'e keb'ale, “Ribka! E'e ri èu heke nad'ee. D'èi ta pedutu d'ènge èu nga dèu nad'ee we, do ad'o?”
D'ai ta b'ale ke ri ana wobèni nène, “Wae ma yaa ta pedutu.”
Ribka mèhu èni ngati èmu noo j'e laa banga èmu nga Isak
59-60 D'ai ta gole ke ri roo Ribka hari nga naènu noo wobèni do pemoke noo rai ta naiki, j'e kako nga naènu ri Abraham he. Ta pedai lii ke roo j'e wie mèngi pa Ribka, “Rika! Henao ri j'ii ta era nga ana do ae èu, mij'e kolo-loro èu hine jad'i ta do tèb'a dèu. J'e henao lema ri j'ii ne kolo-loro èu he nara ta pej'èra ihi muhu he!”
61 Èla pe nène, ta pemoko b'ara-keb'iru ke Ribka nga naènu wobèni noo ne, d'ai j'e ha'e roo onta he j'e pekèd'i d'ènge penau hela'u nga naènu ri Abraham he.
62 Isak do pee pa rai Negeb. Awe nène, ta b'ale kowe noo ngati èi mada pa Beer Lahai Roi. 63 He wari pa awe mèd'a lod'o, ta mèhu èni ke noo ngati leo ne ta lèpa kale ngèlu. Ta pekèd'i kètu ke noo, ta ngèdi ri noo ne onta he ta dèka.
64 D'ai ta ngède Isak ri Ribka, ta puru ke noo mèriai ngati onta noo. 65 D'ai ta keb'ali ke noo pa naènu ri Abraham, “Ama! Naduu ne womone do nène ta dèka ma d'ee?”
Ta b'ale ke ri naènu ne, “Noo ne, dokepai do ngèru unu yaa.” D'ai ta ègo ke ri Ribka ne heleda noo j'e henèb'e ne tangamada noo.