Raja Nebukadnesar kasi tau dia pung mimpi soꞌal satu pohon
4
Ais satu kali, raja Nebukadnesar tulis satu surat ko kirim kasi samua bangsa, samua negara, deng samua bahasa di anteru dunya yang dia parenta dong. Itu surat pung bunyi bagini:“Hormat deng salam dari beta, Nebukadnesar, yang jadi bosong samua pung raja bésar.
Biar ko bosong samua idop aman deng dame. Biar ko bosong dapa hasil bae dalam samua karjá.
2 Beta mau kasi tau sang bosong samua tanda heran yang Tuhan Allah yang Paling Tinggi su kasi tunju sang beta.
3 Te Dia pung tanda dong, talalu hebat!
Dia pung hasil karjá dong, kasi tunju Dia pung kuasa ju!
Dia pung pegang parenta sonde tau barenti.
Dia ju jadi raja dari turunan satu pi turunan laen dong, sonde putus-putus.
4 Dia pung carita bagini: satu kali, beta, andia raja Nebukadnesar, ada dudu biasa-biasa dalam beta pung istana sa. Samua jalan deng bae. 5 Ma ais satu malam, beta ada tidor di beta pung koi, ju beta dapa satu mimpi yang bekin beta taku. Itu hal dong yang beta lia tu, bekin beta jadi taku mau mati sa!
6 Jadi beta suru kumpul samua orang pintar dong di Babel, ko biar dong datang kasi tau sang beta itu mimpi pung arti. 7 Andia ko dong samua datang bakumpul. Andia: orang pintar, tukang suanggi, tukang rai-rai, deng orang Kasdim yang pintar lia bintang dong samua datang bakumpul. Beta carita kasi tau itu mimpi pung isi, ma dong sonde bisa kasi tau itu mimpi pung arti.
8 Lama-lama, baru satu orang datang. Dia pung nama Daniel. Dia pung nama laen, andia Beltasasar, iko beta pung dewa pung nama. Ju kuasa dari dewa-dewi yang barisi dong ada di dia pung idop. Ais beta carita kasi tau beta pung mimpi sang dia, 9 bilang, ‘Beltasasar, dengar sang beta. Beta inga bilang, lu ni jadi mandor yang ator ame samua orang pintar di Babel. Beta ju tau bilang, kuasa dari dewa-dewi yang barisi dong ada di lu pung idop. Lu bisa buka rahasia dong. Sonde ada rahasia yang talalu susa kasi sang lu. Naa, dengar beta pung mimpi, ko biar lu bisa kasi tau itu mimpi pung arti. 10 Yang beta lia dalam mimpi waktu beta ada tidor di atas koi, bagini:
Ada satu pohon di dunya pung teng-tenga.
Itu pohon talalu tinggi.
11 Itu pohon batumbu jadi bésar deng kuat.
Dia pung ujung sampe di langit.
Samua orang bisa dapa lia itu pohon,
dari dunya pung huk-huk.
12 Dia pung daon dong, garui.
Dia pung bua dong talalu banya,
sampe samua-samua yang ada di ini dunya bisa makan dari itu pohon.
Binatang utan dong cari sombar di itu pohon.
Burung di langit dong basarang di dia pung ujung-ujung.
Samua yang idop, makan dari itu pohon.
13 Naa, waktu beta ada tidor di atas koi, beta lia tarús. Yang beta lia dalam mimpi, bagini:
Ada satu tukang bawa pasán yang turun datang dari langit.
Dia tu, barisi kasi sang Tuhan.
14 Ju dia batarea ukur kuat bilang,
“Tabáng buang itu pohon su!
Potong buang dia pung cabang dong!
Koru buang dia pung daon samua!
Ketu buang dia pung bua!
Biar ko binatang dong batasiram buang dari itu pohon.
Biar ko burung dong kaná usir buang dari dia pung ujung dong!
15 Ma kasi tenga dia pung akar deng dia pung batang sisa,
tadudu di tana.
Pake galáng dari bési deng tambaga ko ika sang itu batang sisa.
Deng kasi tenga ko rumput baru dong batumbu kuliling batang sisa.
Itu sama ke satu orang yang kaná basa abis,
dari kabut yang turun datang dari langit.
Biar ko dia idop sama ke binatang dong,
yang idop cuma makan rumput sa.
16 Biar ko itu orang sonde pikir sama ke manusia lai,
ma dia pikir sama ke binatang dong,
sampe tuju taon su lewat.
17 Tukang bawa pasán dong yang kasi tau ini hukuman,
dong yang barisi buat Tuhan yang kasi turun ini putusan,
ko biar samua yang idop bisa tau bilang,
Yang Paling Tinggi pegang parenta di manusia pung karajaꞌan samua.
Te Dia yang pili ame sapa yang jadi raja,
iko Dia pung suka.
Dia ju yang bisa angka nae
orang yang sonde ada pung nama,
ko pegang parenta di satu negara.”
18 Beta pung mimpi bagitu sa. Itu samua tu, yang beta, andia raja Nebukadnesar, ada lia dalam mimpi. Naa, sakarang lu, Beltasasar, musti kasi tau itu mimpi pung arti. Te dari beta pung orang pintar samua yang ada di negara yang beta parenta dong, sonde ada satu ju yang bisa kasi tau itu mimpi pung arti. Ma pasti lu bisa, te kuasa dari dewa-dewi yang barisi dong ada di lu pung idop.”
Daniel buka ame itu mimpi soꞌal pohon pung arti
19 Ju raja sambung dia pung surat bilang, “Waktu dia dengar beta pung omong bagitu, ju Daniel (yang kotong kanál deng nama Babel, andia Beltasasar), ilang kira. Dia ju hati susa, te itu mimpi pung arti ada bekin taku sang dia. Ais beta kasi tau sang dia bilang, ‘Beltasasar, dengar bae-bae sang beta! Lu sonde usa taku deng itu mimpi deng dia pung arti.’
Ju dia manyao sang beta bilang, ‘Bagini, bapa raja. Lebe bae, biar ko itu mimpi kaná deng orang yang bamusu deng bapa. Deng itu mimpi pung arti jato kaná di orang yang malawan sang raja. Ma dia pung batúl, itu mimpi jato kaná di bapa raja. 20 Te dalam itu mimpi, bapa raja dapa lia satu pohon yang talalu tinggi. Dia batumbu jadi bésar deng kuat. Dia pung ujung ju sampe di langit. Samua orang bisa dapa lia itu pohon dari dunya pung huk-huk. 21 Dia pung daon dong, garui. Dia pung bua dong talalu banya, sampe samua-samua yang ada di ini dunya bisa makan dari itu pohon. Binatang utan dong cari sombar di itu pohon. Burung di langit dong basarang di dia pung ujung-ujung.
22 Naa, itu pohon tu, satu gambar dari bapa raja sandiri! Te bapa raja su batumbu jadi bésar deng kuat. Bapa raja pung nama yang hebat su tasiar pi mana-mana, sampe di langit ju. Deng bapa raja ada pegang parenta sampe di dunya pung huk-huk.
23 Ais itu ju, bapa raja lia ada satu tukang bawa pasán yang turun datang dari langit. Dia tu, barisi buat Tuhan. Ju dia kasi tau bilang, “Tabáng buang itu pohon deng kasi ancor buang su! Ma kasi tenga dia pung akar deng dia pung batang sisa, tadudu di tana sa. Pake galáng dari bési deng tambaga ko ika sang itu batang sisa. Deng kasi tenga ko rumput baru dong batumbu kuliling itu pohon. Itu sama ke satu orang yang kaná basa abis dari kabut yang turun datang dari langit. Biar ko dia idop sama ke binatang yang idop cuma makan rumput dong, sampe lewat tuju taon.”
24 Naa, bapa raja yang mulia! Tuhan Allah yang Paling Tinggi su putus memang apa yang mau jadi di bapa raja. Itu mimpi pung arti bagini: 25 Nanti rakyat dong mau usir buang sang bapa raja ko tenga deng binatang utan dong. Nanti bapa makan rumput sama ke sapi dong. Nanti bapa kaná basa dari kabut yang turun datang dari langit. Kalo su lewat itu tuju taon, nanti bapa mangarti batúl bilang, Tuhan Allah yang Paling Tinggi yang pegang kuasa. Dia yang ada pung hak ko parenta samua pamarenta di ini dunya. Dia ju yang putus iko Dia pung suka sandiri soꞌal sapa yang pegang parenta di mana-mana. 26 Dalam bapa raja pung mimpi tu, ada yang suru ko kasi tenga itu pohon pung akar deng dia pung batang sisa, tadudu di tana sa. Itu, dia pung arti bilang, kalo bapa su mangarti deng mangaku batúl bilang, Tuhan Allah yang Paling Tinggi yang batúl-batúl pegang parenta, na, pasti Dia nanti angka ulang sang bapa ko jadi raja lai.
27 Jadi bagini, bapa raja. Jang mara kalo beta omong jujur sa. Beta ju minta ko bapa tarima bae beta pung nasiat bagini: angka buang samua sala deng jahat, andia samua parkara deng pikiran yang malawan sang Tuhan Allah, deng samua yang bekin Dia pung hati tar enak. Jang bekin ulang lai! Idop iko Tuhan pung jalan lurus. Kasi tunju hati bae sang orang kasian dong, deng tolong orang yang kaná tendes dong. Deng bagitu, moga-moga bapa raja bisa pegang parenta sampe lama ju.’”
Bapa raja pung mimpi, jadi batúl
28 Naa, samua-samua yang Daniel kasi tau tu, jato kaná di raja Nebukadnesar. 29 Satu kali, waktu 12 bulan su lewat, raja ada jalan cari angin di dia pung istana pung teras atas di kota Babel. 30 Lia-lia kota Babel, ju dia pikir bilang, “Ini kota ni pung bagus lai! Hebat, ó! Beta yang kasi bangun ini kota pake beta pung kuasa deng beta pung pintar sandiri, ko biar dia pantas jadi pusat ko beta pegang parenta dari sini. Deng bagitu, samua orang bisa angka tinggi beta pung nama yang hebat.”
31 Waktu dia masi omong bagitu, ju ada suara yang turun datang dari sorga bilang, “Raja Nebukadnesar, dengar dolo, te Beta ada omong sang lu! Beta su cabu ame lu pung kuasa. Lu sonde pegang hak parenta lai. 32 Nanti rakyat dong mau usir buang sang lu ko tenga deng binatang utan dong. Nanti lu makan rumput sama ke sapi dong. Kalo su lewat itu tuju taon, nanti lu mangarti batúl bilang, Tuhan Allah yang Paling Tinggi yang pegang kuasa. Dia yang ada pung hak ko parenta samua pamarenta di ini dunya. Dia ju yang putus iko Dia pung suka sandiri soꞌal sapa yang pegang parenta di mana-mana.”
33 Pas itu suara omong abis ju, itu samua jadi, parsís ke Daniel pung omong! Ais rakyat dong usir buang sang Nabukadnesar ko tenga deng binatang utan dong. Dia makan rumput sama ke sapi dong. Dia ju kaná basa dari kabut yang turun datang dari langit, sampe-sampe dia pung rambu jadi panjang garui ke burung élang pung bulu. Deng dia pung kuku jari sama panjang deng burung pung cakar.
Nabukadnesar angka nae puji sang Tuhan Allah
34 Waktu itu tuju taon su lewat, Nebukadnesar sandiri carita dia pung pangalaman bilang, “Satu kali, beta ada angka beta pung hati sang Dia yang Pegang Parenta di sorga. Bekin bagitu ju, langsung beta mulai pikir lurus, te beta su jadi bae kambali!
Jadi beta angka nae puji sang Tuhan Allah yang Paling Tinggi.
Beta kasi tunju hormat sang Dia yang idop sonde putus-putus,
te Dia yang kasi tunju Dia pung hati bae sang beta.
Dia pung kuasa sonde ada pung batas,
deng Dia pung pegang parenta sonde parná putus.
Te Dia parenta tarús dari turunan satu pi turunan laen dong, sonde putus-putus.
Dia su parenta bagitu dari dolu-dolu.
Deng nanti Dia parenta tarús bagitu sampe salamanya.
35 Tuhan Allah bekin iko Dia pung mau sandiri,
ko urus Dia pung ana bua dong di sorga,
deng samua orang di ini dunya ju.
Kalo banding kotong deng Dia,
kotong manusia sonde taꞌitong,
deng sonde ada pung arti sadiki ju.
Sonde ada yang bisa tahan ame sang Dia.
Sonde ada satu orang ju yang ada pung hak tanya sang Dia bilang,
‘Akurang ko Lu ada bekin bagitu?!’
36 Jadi waktu beta mulai pikir lurus kambali, rakyat dong ju kasi tunju hormat sang beta lai, te dolu beta jadi dong pung raja! Beta pung pagawe dong yang dolu kasi nasiat sang beta cari muka deng beta lai. Ju gubernor deng orang laen yang pegang parenta dong mau bakawan bae deng beta lai. Beta pung nama bae su kambali, ju batamba hebat. Beta nae jadi raja kambali. Deng bagitu, beta pung kuasa sakarang lebe bésar dari beta pung kuasa dolu.
37 Andia ko sakarang beta, andia Nebukadnesar, bosong pung raja, angka nae puji deng hormat sang Tuhan Allah di sorga. Beta angka nae tinggi-tinggi Dia pung nama ko biar samua orang bisa tau Dia pung hebat! Samua yang Dia bekin tu, lurus deng batúl. Samua yang Dia putus tu, adil. Kalo ada yang sombong, ko, suka bamulu bésar, na, Dia bisa kasi jato sang dong, sampe dong sonde ada pung nama lai.”